इजरायलले गाजामा १३ वटा हिरोसिमा बम बराबरको विनाश मच्चायो

काठमाडौं । गाजापट्टीमा पछिल्ला दुई वर्षदेखि जारी इजरायली सैन्य कारबाहीले मानवतालाई नै हल्लाइदिएको छ ।

गाजाको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, ७ अक्टोबर, २०२३ देखि हालसम्म इजरायलले गाजामा दुई लाख टनभन्दा बढी विस्फोटक पदार्थ खसालेको छ, जुन हिरोसिमामा खसालिएको परमाणु बमको विनाशकारी शक्तिभन्दा करिब १३ गुणा बढी हो ।

यो आँकडाले इजरायली हमलाको भयावहता मात्र देखाउँदैन, संयुक्त राष्ट्रसंघका रिपोर्टहरूमा उल्लेख गरिएको व्यापक विनाशको पनि पुष्टि गर्छ ।

संयुक्त राष्ट्र संघको वातावरण कार्यक्रम (यूएनईपी)को जुन २०२४ को रिपोर्टअनुसार, गाजामा ६० प्रतिशतभन्दा बढी पूर्वाधार क्षतिग्रस्त वा नष्ट भइसकेको छ । यसमा ६२ प्रतिशत घरहरू, ५७ प्रतिशत पानी आपूर्ति प्रणाली र ८० प्रतिशत व्यापारिक प्रतिष्ठानहरू समावेश छन् । १८.५ अर्ब डलरभन्दा बढी क्षतिको अनुमान गरिएको छ, जुन २०१४ र २०२१ का संघर्षहरूभन्दा धेरै हो ।

रिपोर्टका अनुसार, इजरायली बमबारीबाट उत्पन्न भग्नावशेष ३९ मिलियन टनभन्दा बढी भएको छ, जसले गाजाको हरेक वर्गमिटरमा १०७ किलोग्रामको बोझ थोपरेको छ ।

यो भग्नावशेष एस्बेस्टस र अप्रयुक्त विस्फोटक पदार्थजस्ता खतरनाक सामग्रीले दूषित छ, जसको सरसफाइमा वर्षौं लाग्नेछ ।

प्रत्येक हिरोसिमा बमको विस्फोटक शक्ति करिब १५ हजार टन बराबर भएकाले हिरोसिमासँग तुलना गर्नु सान्दर्भिक ठहरिने बताइएको छ । दुई लाख टन विस्फोटक पदार्थको अर्थ गाजाले यस्तो विनाश भोगेको छ, जुन द्वितीय विश्वयुद्धका सबैभन्दा विनाशकारी हमलाभन्दा पनि भयावह छ ।

यद्यपि, संयुक्त राष्ट्रसंघको उद्खनन् कारबाही सेवा (यूएनएमएएस)का साझेदार माइन्स एडभाइजरी ग्रुप (एमएजी)ले फेब्रुअरी २०२४ मा २५ हजार टन विस्फोटक पदार्थको अनुमान गरेको थियो, जसलाई ‘दुई परमाणु बम बराबर’ भनिएको थियो ।

तर, नयाँ आँकडा गाजा सञ्चारमाध्यम कार्यालयबाट आएका हुन्, जसलाई अलजजिरा र आनाडोलू एजेन्सी जस्ता विश्वसनीय स्रोतहरूले उद्धृत गरेका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको विशेष समितिले नोभेम्बर २०२४ मा एउटा रिपोर्ट जारी गर्दै इजरायलको गाजामा अपनाइएको युद्धनीतिलाई ‘नरसंहारको विशेषता अनुरूप’ करार गरेको थियो । रिपोर्टमा ठूलो मात्रामा नागरिक हत्याहरू र जीवन–खतरनाक अवस्थाहरू सिर्जना गरिएको उल्लेख छ ।

यसबीच, प्यालेस्टाइन र इजरायल शान्तिको बाटोमा छन्, तर यूएन न्यूजका अनुसार, उत्तरी गाजामा भोकमरी र रोगहरू फैलिरहेका छन् ।

वातावरणीय प्रभावका हिसाबले पनि अवस्था भयावह बनेको छ । पानी, फोहोर र ठोस फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन् । प्रतिदिन ६० हजार घनमिटर फोहोर पानी भूमध्य सागरमा बगाइँदै छ, जसले स्वास्थ्य संकटलाई झन् गहिरो बनाइरहेको छ ।

यो विनाश केवल आँकडामा सीमित छैन । गाजामा ९० प्रतिशतभन्दा बढी घरहरू नष्ट भइसकेका छन् र एक लाख ८६ हजारभन्दा बढी प्यालेस्टिनीहरू मारिएका छन्, जसमध्ये आधाभन्दा बढी बालबालिका र महिलाहरू छन् ।

मध्य गाजा र खान यूनिस जस्ता क्षेत्रहरूमा कृषि भूमिको ४२ प्रतिशत हिस्सा नष्ट भएको छ, जसले खाद्य संकटलाई झन् गम्भीर बनाएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार, यो संघर्ष केवल मानवीय विपत्ति होइन, वातावरणीय विपत्ति पनि हो, जसले आउने पुस्ताहरूलाई समेत गहिरो असर पार्ने बताइएको छ ।