बेइजिङको सडकमा चीनको सैन्य शक्ति प्रदर्शन, कस्ता हतियार देखिए ?

काठमाडौं । चीनले आफ्नो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो सैन्य परेडमा आणविक क्षेप्यास्त्र, ड्रोन र लेजरहरूको नयाँ ‘ट्रायड’को अनावरण गरेको छ । सैन्य शक्तिको प्रदर्शनका रूपमा, युद्धका हतियार बोकेका ट्रकहरू सडकमा गुडेपछि बेइजिङको तियानमेन स्क्वायरमाथि युद्धविमान र हेलिकप्टरहरूको ताँती उडेका थिए ।

चिनियाँ जनमुक्ति सेना (पीएलए)का करिब १० हजार सैनिकसँगै एक नयाँ साइबर सुरक्षा एकाइ पनि परेडमा सहभागी थियो, जुन साइबर सुरक्षा रक्षा उपायहरूका लागि जिम्मेवार छ ।

राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन तथा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनलगायत २० भन्दा बढी विश्व नेताले यो परेड हेरेका थिए ।

सीले ५० हजारभन्दा बढी दर्शकहरूलाई सम्बोधन गर्दै भने, “आज, मानवजाति शान्ति वा युद्ध, संवाद वा टकराव, ‘विन–विन’ वा ‘जिरो–सम’को छनोटमा उभिएको छ ।”

जहाँबाट पनि प्रहार गर्न सकिने आणविक हतियार
चीनले पहिलोपटक समुद्र, जमिन र आकाशबाट प्रहार गर्न सकिने आणविक क्षमतायुक्त क्षेप्यास्त्रहरूको आफ्नो ‘ट्रायड’ प्रदर्शन गर्‍यो ।

सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले ती क्षेप्यास्त्रहरू चीनको सार्वभौमसत्ता र मर्यादाको रक्षा गर्ने रणनीतिक ‘एस’ शक्ति भएको बताएको छ ।

परेडमा अनावरण गरिएका नयाँ क्षेप्यास्त्रहरूमध्ये डोङफेङ–५सी, वा डीएफ–५सी, पनि थियो । सिन्ह्वाका अनुसार, यो विश्वव्यापी पहुँच भएको एक अन्तरमहाद्वीपीय रणनीतिक आणविक क्षेप्यास्त्र हो । यो चीनले सन् १९७० को दशकमा सुरु गरेको क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमको पछिल्लो संस्करण हो ।

यो उत्तरी चीनको एक सिलो (भूमिगत भण्डार)बाट प्रहार गरिनेछ र एउटै लक्ष्यमा धेरै, स्वतन्त्र वारहेडहरू प्रहार गर्न सक्षम छ ।

कार्नेगी एन्डोमेन्ट फर इन्टरनेसनल पिसका चीनको आणविक हतियार प्रणालीका विज्ञ टोङ झाओले एबीसीलाई बताएअनुसार यसले चीनलाई यस्तो हमला गर्न सक्षम बनाउन सक्छ । जसलाई अमेरिकाले रोक्न कठिन हुनेछ र सम्भवतः यो एक उपग्रहजस्तै परिक्रमा गर्दै लक्ष्यमा खस्न सक्छ ।

यसमा चीनको नयाँ ‘लन्च–अन–वार्निङ’ क्षमतासँग जोडिएको प्रविधि पनि रहेको सम्भावना छ । “यसले चीनलाई शत्रुको क्षेप्यास्त्र चीनमा अवतरण हुनुअघि नै आणविक प्रतिशोध सुरु गर्न अनुमति दिनेछ,” डा. झाओले भने ।

सुरक्षाविज्ञ जेनिफर पार्करले एबीसीलाई चीनले डीएफ–६१ नामक नयाँ मोबाइल अन्तरमहाद्वीपीय ब्यालिस्टिक आणविक क्षेप्यास्त्र पनि प्रदर्शन गरेको र यसमा हाइपरसोनिक क्षमता रहेको सम्भावना रहेको बताइन् ।

डीएफ–५सी भन्दा फरक, यसलाई सजिलै एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सार्न सकिन्छ । उनले भनिन्, “यो ट्रकको पछाडि राखेर देशभरि सार्न सकिन्छ ।”

वाईजे–१५, वाईजे–१७ र वाईजे–१९ जस्ता हाइपरसोनिक जहाजविरोधी क्षेप्यास्त्रका धेरै मोडेलहरू पनि पहिलोपटक प्रदर्शन गरिएका थिए ।

डा. झाओले यी अपग्रेड गरिएका परम्परागत क्षेप्यास्त्र भएको र पहिलेका मोडेलहरूभन्दा सत्रुको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीलाई भेद गर्न बढी सक्षम हुने बताए ।

पानीमुनि र आकाशमा ड्रोन
चीनले पानीमुनिको ड्रोन प्रविधिमा उन्नति गरेको छ । पार्करले परेडमा दुई नयाँ प्रकारका ड्रोनहरू प्रदर्शन गरिएको देखिएको बताइन् ।

एउटा बुद्धिमत्ता, निगरानी र जासुसी मोडेल थियो भने अर्को आक्रमणका लागि प्रयोग हुनेछ । पार्करले एबीसीलाई भनिन्, “यसको अगाडि सम्भवतः विस्फोटक पदार्थ वा विस्फोटक पदार्थ तैनाथ गर्ने क्षमता छ ।”

उनले विशेष गरी प्रशान्त महासागरमा रहेका पश्चिमी सेनाहरूका लागि यी चिन्ताको विषय हुन सक्ने बताइन् । “चीन अन्य देशहरूभन्दा अगाडि रहेको देखिन्छ,” पार्करले भनिन् ।

“उनीहरूले आक्रमणकारी क्षमताहरू जस्तै खानी, टोरपेडो, विस्फोटक पदार्थलाई ड्रोनमा एकीकृत गर्ने क्षमतालाई तीव्रता दिइरहेका छन् ।”

यद्यपि, उनले जोड दिँदै परेडमा ट्रकको पछाडि देखिएको आधारमा मात्र ती पानीमुनिका ड्रोनहरूको क्षमता प्रमाणित नभएको बताइन् ।

पार्करले परेडमा देखिएको कुराबाट चीनले मानवरहित हवाई, पानीमुनि र जमिनका सवारीसाधनहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेको स्पष्ट भएको बताइन् ।

चीनले एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) एकीकरण र मानव पाइलटद्वारा सञ्चालित लडाकु विमानसँग हवाई ड्रोनको परिचालन क्षमताबारे कुरा गर्दै आएको छ ।

“हामीलाई त्यो सत्य हो वा होइन थाहा छैन । त्यो ट्रकको पछाडि देखेर भन्न सकिँदैन । तर, स्पष्टरूपमा उनीहरूले मानवरहित क्षमताहरूमा लगानी गरिरहेका छन्,” उनले भनिन् ।

परेडमा जहाजबाट प्रक्षेपण गर्न डिजाइन गरिएका मानवरहित हेलिकप्टरहरू पनि देखाइएका थिए ।

ड्रोन र क्षेप्यास्त्र खसाल्न लेजर
डिरेक्टेड इनर्जी वेपन्स वा लेजरहरू पनि प्रदर्शन गरिएका थिए । यी ड्रोन र क्षेप्यास्त्रहरूको सामना गर्न प्रयोग हुने पार्करले बताइन् । प्रत्येक क्षेप्यास्त्र प्रयोगको लागत लाखौँ डलर हुन सक्ने भएकाले, सेनाहरूले ड्रोनसँग जुझ्न कम खर्चिलो उपायहरू खोजिरहेको उनले बताइन् ।

परेडमा ट्रकमा जडित लेजर प्रदर्शन गरिएको थियो र चीनले जहाजमा पनि जडान गर्न सकिने लेजर भएको दाबी गरेको छ ।

यी केवल रक्षाका लागि मात्र उपयोगी छैनन् । “तिनीहरूले विमानलाई निशाना बनाउन सक्छन्,” पार्करले भनिन् ।

“तपाईंले एक निर्देशित ऊर्जा लेजर हतियार विमानतिर तेर्स्याउँदा, उनीहरूको दिन राम्रो हुनेछैन ।”

चीनले यी हतियार किन प्रदर्शन गर्‍यो ?
पार्करले प्रदर्शन गरिएका हतियारहरूबाट मानवरहित ड्रोन र क्षेप्यास्त्रहरूको दायरा र विविधतामा ध्यान केन्द्रित भएको बताइन् ।

“यसले एक उन्नत क्षमता देखाउँछ,” उनले भनिन्, “यसको उद्देश्य प्राविधिक रूपमा उन्नत सेना देखाउनु हो र ’हामीसँग के छ, तपाईंलाई थाहा छैन’ भन्ने दोस्रो सन्देश दिनु पनि हो ।”

युनिभर्सिटी अफ न्यू साउथ वेल्सका चीन विज्ञ गुआङयी पानले एबीसीलाई नयाँ हतियारहरूले भविष्यको युद्धका लागि पीएलएको दृष्टिकोणलाई प्रदर्शन गरेको बताए ।

“निश्चितरूपमा, सबैभन्दा ठूलो वृद्धि सूचना युद्ध र इलेक्ट्रोनिक युद्धमा भएको छ । जहाँ पीएलएले महत्त्वपूर्ण फाइदाहरू प्राप्त गर्नेछ,” उनले एबीसीलाई बताए ।

उनले नयाँ हतियारहरू विकास भएको गतिले प्रविधिगत उन्नति (गुणस्तर) र औद्योगिक उत्पादनको स्तर (मात्रा) दुवैमा चीनको अग्रणी स्थान देखाएको बताए ।

अस्ट्रेलियाली राष्ट्रिय विश्वविद्यालयको एसिया र प्रशान्त कलेजका एडवर्ड च्यानले एबीसीलाई यो परेडले चीनको सैन्य क्षमतामा महत्त्वपूर्ण छलाङको संकेत गरेको बताए ।

उनले प्रदर्शनमा रहेका स्याटेलाइट, क्षेप्यास्त्र प्रणाली र ड्रोनसहितका नयाँ सैन्य सम्पत्तिहरूको व्यापक दायरा विगत एक दशकमा चीनको सैन्य आधुनिकीकरणको केन्द्रबिन्दु रहेको बताए ।

एबीसीबाट ।