६० वैज्ञानिकको चेतावनी– पृथ्वी विपत्तितर्फ द्रुत गतिमा अघि बढिरहेको छ

काठमाडौं । दर्जनौँ जलवायु वैज्ञानिकहरूले पृथ्वी खतरनाक तापमानको कोसेढुंगातर्फ तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको चेतावनी दिएका छन् । उनीहरूले यो दशकको अन्त्यसम्म पृथ्वीले त्यो सीमा नाघ्न सक्ने चेतावनी  दिएका छन् ।

के भइरहेको छ ?
साठीभन्दा बढी अग्रणी वैज्ञानिकहरूको समूहले यदि पृथ्वीले हालको प्रदूषण र कार्बन प्रदूषणको स्तर कायम राखे आगामी तीन वर्षमा विश्वको औसत तापमान औद्योगिक युगभन्दा पहिलेको तुलनामा २.७ डिग्री फरेनहाइटभन्दा माथि पुग्ने सम्भावना रहेको चेतावनी दिएका छन् ।

यो सीमा पेरिस सम्झौतामा लगभग २०० देशहरूले ग्रहको तापमानलाई यो स्तरभन्दा तल राख्नुपर्ने सहमत गरेको थिए । यदि तापमान निरन्तर यो संख्याभन्दा माथि गयो भने ग्रहले गम्भीर परिणामहरू भोग्नुपर्ने भन्दै संयुक्त राष्ट्रसंघले चेतावनी दिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघले यो २.७ डिग्रीको सीमा यो शताब्दीको अन्त्यसम्ममा नपुगोस् भन्ने चाहन्छ । तर, सम्झौता भएको समयदेखि, वैज्ञानिकहरूले कार्बन प्रदूषण सीमित गर्न पर्याप्त कदम नचालिएको बताएका छन् । 

“सबै कुरा गलत दिशामा गइरहेको छ,” लिड्स विश्वविद्यालयका जलवायु अनुसन्धानकर्ता पियर्स फस्टर्सले बीबीसीलाई बताउँदै भने, “हामीले अभूतपूर्व परिवर्तनहरू देखिरहेका छौँ र पृथ्वीको तापमान र समुद्री सतहको वृद्धि पनि तीव्र भइरहेको छ ।”

उच्च तापमान किन महत्त्वपूर्ण छ ?
ग्रह प्रत्येक दशकमा झन्डै आधा डिग्री फरेनहाइटको दरले तातिरहेको छ । यो स्तर, वैज्ञानिकहरूले बताएअनुसार पहिले कहिल्यै देखिएको थिएन । 

तापमान वृद्धिको दर ५० वर्षअघिको तुलनामा झन्डै दोब्बर छ ।  वास्तवमा, रेकर्डमा सबैभन्दा धेरै तातो १० वर्षहरू विगतको दशकभित्र भएका छन् । सन् २०२४ ले सर्वकालीन उच्च रेकर्ड कायम गरेको छ र यो रेकर्ड आगामी केही वर्षमा तोडिने अपेक्षा पनि गरिएको छ । 

ग्रह तात्दै जाँदा, चरम मौसमी घटनाहरूको आवृत्ति र तीव्रता वा दुवै बढिरहेका छन् । एक विज्ञले हाम्रो तात्दै गएको जलवायुलाई मौसमको लागि स्टेरोइड भनेर समेत उल्लेख गरेका छन् ।

वैज्ञानिकहरूले यस वर्षको लस एन्जलसको घातक जंगल आगलागी र गत वर्षको विनाशकारी आँधी हेलेनजस्ता घटनाहरूलाई जलवायु परिवर्तनको प्रमुख कारणको रूपमा औँल्याएका छन् ।

बढ्दो तापमानबारे के भइरहेको छ ?
यद्यपि, वैज्ञानिकहरू २.७ डिग्रीको सीमातर्फ कति छिटो अघि बढिरहेका छौँ भन्ने कुरामा चिन्तित भए पनि सबै आशा गुमिसकेका छैनन् । 

जसरी धेरै देशहरूले हरित प्रविधि र सौर्य तथा वायुजस्ता स्वच्छ ऊर्जा स्रोतहरू अपनाउँदै छन् यसले हानिकारक कार्बन प्रदूषणको दरलाई कम गर्न सकिन्छ । 

यद्यपि, ग्रहलाई यस सीमामा पुग्नबाट जोगाउन ठूलो कार्बन कटौती आवश्यक छ र प्रत्येक सानो प्रयासले पनि सहयोग गर्छ । 

“आगामी दशकमा उत्सर्जनमा कमीले तापमान वृद्धिको दरलाई गम्भीररूपमा परिवर्तन गर्न सक्छ,” इम्पेरियल कलेज लन्डनका जलवायु विज्ञान प्राध्यापक जोएरी रोजेलले बीबीसीलाई बताए । 

“हामीले जति थोरै तापमान वृद्धिलाई रोक्न सक्छौँ, त्यति नै कम हानि र विशेष गरी गरिब र जोखिममा रहेका समुदायहरूको कम पीडा र हाम्रो समाजले चाहेको जीवन जिउन कम चुनौतीहरू हुनेछन्,” उनले भने ।